Σημαντικές αλλαγές υπέρ της προστασίας των Ευρωπαίων αγροτών φέρνουν οι τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 16 Δεκεμβρίου 2025, στο πλαίσιο της Συμφωνίας ΕΕ–Mercosur. Το Κοινοβούλιο υιοθέτησε αυστηρότερες δικλίδες ασφαλείας για τα ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, ενισχύοντας τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρεμβαίνει άμεσα όταν οι εισαγωγές απειλούν την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Στην καρδιά των αλλαγών βρίσκεται η παραδοχή ότι τόσο η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης όσο και η Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία μειώνουν το επίπεδο προστασίας που απολαμβάνουν σήμερα οι παραγωγοί της Ένωσης. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την ενίσχυση των διμερών ρητρών διασφάλισης, ώστε να περιορίζονται οι προτιμησιακές δασμολογικές ποσοστώσεις όταν υπάρχει σοβαρή ζημία ή ακόμη και απειλή ζημίας για την ευρωπαϊκή αγορά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον στην παρακολούθηση των εισαγωγών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποχρεώνεται να παρακολουθεί συνεχώς και προληπτικά τα ευαίσθητα προϊόντα από την πρώτη ημέρα εφαρμογής των συμφωνιών, ενώ θα καταθέτει αναλυτική έκθεση κάθε τρεις μήνες. Στις εκθέσεις αυτές θα αποτυπώνονται οι όγκοι και οι τιμές των εισαγωγών, με ανάλυση τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών-μελών, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Παράλληλα, χαμηλώνουν αισθητά τα όρια που ενεργοποιούν τα μέτρα διασφάλισης. Αύξηση εισαγωγών άνω του 5% σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας τριετίας ή μείωση των τιμών εισαγωγής άνω του 5% θεωρούνται πλέον επαρκείς ενδείξεις σοβαρής ζημίας. Ακόμη και χωρίς την κάλυψη αυτών των ποσοτικών ορίων, η Επιτροπή μπορεί να κινηθεί εφόσον διαπιστώνεται γενικότερη επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης ενός κλάδου, όπως παρατεταμένες μειώσεις των εγχώριων τιμών.
Οι διαδικασίες γίνονται επίσης πιο γρήγορες. Για τα ευαίσθητα προϊόντα, οι έρευνες θα ολοκληρώνονται σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα, με στόχο τη λήψη τελικής απόφασης εντός δύο μηνών, ενώ τα προσωρινά μέτρα διασφάλισης θα μπορούν να επιβληθούν μέσα σε μόλις δεκατέσσερις ημέρες από την έναρξη της έρευνας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εισαγωγή νέας ρήτρας που συνδέει το εμπόριο με τα περιβαλλοντικά, υγειονομικά και εργασιακά πρότυπα. Η Επιτροπή θα μπορεί να παρεμβαίνει όταν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις ότι τα εισαγόμενα προϊόντα δεν πληρούν ισοδύναμα πρότυπα με εκείνα που ισχύουν για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, ενώ σε περιπτώσεις κινδύνου για τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων ή των φυτών, προβλέπεται ακόμη και άμεση αναστολή των εισαγωγών.
Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση των μέτρων, θεσπίζονται και αυστηρότεροι έλεγχοι στις εμπορικές διαδρομές, με ενίσχυση της τελωνειακής συνεργασίας και της ιχνηλασιμότητας των προϊόντων.
Τέλος, ο κατάλογος των ευαίσθητων προϊόντων διευρύνεται σημαντικά. Σε αυτόν προστίθενται τα αυγά κατηγορίας Α και Β, τα προϊόντα αυγού όπως σκόνες ολόκληρου αυγού, κρόκου και λευκωματίνης, καθώς και τα εσπεριδοειδή, συγκεκριμένα πορτοκάλια, λεμόνια και μανταρίνια, τομείς με ιδιαίτερη σημασία για πολλές αγροτικές περιοχές της Ευρώπης.
Επίσημη πρόταση Κανονισμού στα ελληνικά
Το πλήρες κείμενο της πρότασης Κανονισμού που ενσωματώνει στη νομοθεσία της Ε.Ε. τις ρήτρες διασφάλισης της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είναι διαθέσιμο στην EUR-Lex (επίσημη βάση νομικών κειμένων) και περιλαμβάνει όλα τα άρθρα:
Κείμενο Κανονισμού στα ελληνικά (EUR-Lex)
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/ALL/?uri=CELEX%3A52025PC0639
Αυτό είναι το επίσημο νομοθετικό κείμενο που προτάθηκε από την Κομισιόν και το οποίο ενέκρινε προσωρινή συμφωνία με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 16–17 Δεκ. 2025.
Τι περιέχει το επίσημο κείμενο
1) Άρθρο 1 — πεδίο εφαρμογής
Ο κανονισμός καθορίζει πως θα εφαρμοστούν οι διμερείς ρήτρες διασφάλισης που υπάρχουν στη συμφωνία ΕΕ-Mercosur για γεωργικά προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι εάν οι εισαγωγές από Mercosur αυξηθούν τόσο πολύ ώστε να προκαλέσουν σοβαρή ζημία στους παραγωγούς της Ε.Ε., η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει προσωρινά τα προνομιακά δασμολογικά καθεστώτα.
2) Άρθρο 2 — ορισμοί
Ορίζει τι εννοούμε με όρους όπως:
- «Συμφωνία» — η Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία και, όταν αυτή τεθεί σε ισχύ, η πλήρης Συμφωνία ΕΕ-Mercosur.
- «Διμερής ρήτρα διασφάλισης» — η πρόβλεψη για προσωρινή αναστολή προτιμησιακών δασμών όταν υπάρχει σημαντικό πλήγμα στους παραγωγούς.
3) Άρθρο 8 — κριτήρια ενεργοποίησης
Η ρήτρα μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο εάν:
- οι εισαγωγές από Mercosur αυξηθούν σε τόσο μεγάλη ποσότητα, σε απόλυτους αριθμούς ή σε σχέση με την παραγωγή της Ε.Ε., και
- υπό τέτοιες συνθήκες που να προκαλείται ή να απειλείται σοβαρή ζημία στους παραγωγούς της Ε.Ε.
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται αριθμητικά δεδομένα που να δείχνουν σοβαρή επίπτωση, όχι απλώς γενική ανησυχία.
4) Άρθρα 14–15 — μέτρα προστασίας και εφαρµογή
Αν πληρούνται οι προϋποθέσεις ζημίας, τότε ο κανονισμός προβλέπει ότι:
- η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόσει προσωρινά μέτρα διασφάλισης, δηλαδή να επαναφέρει δασμούς ή να παγώσει κάποιες προτιμησιακές ρυθμίσεις για τα συγκεκριμένα προϊόντα.
- για περιοχές που έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία (π.χ. εξόχως απομακρυσμένες περιοχές της Ε.Ε.), μπορεί να εφαρμοστεί ειδικό μέτρο.
5) Παράρτημα — ευαίσθητα προϊόντα
Στο τέλος του εγγράφου υπάρχει ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ με τα ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα για τα οποία ισχύουν ειδικοί μηχανισμοί παρακολούθησης/ενεργοποίησης. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- φρέσκο και κατεψυγμένο βοδινό κρέας, πουλερικά και τμήματα κρέατος
- ζάχαρη και άλλα σάκχαρα
- ρύζι
- μέλι
- αιθανόλη
- τυριά και γαλακτοκομικά προϊόντα
- καλαμπόκι
- άμυλα και προϊόντα αμύλου
- βιοκαύσιμα όπως βιοντίζελ
Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί δείχνει ποια προϊόντα παρακολουθούνται ειδικά κάτω από το καθεστώς διασφάλισης.
Τι λένε τα επίσημα δελτία τύπου
Συμβούλιο και Ευρωκοινοβούλιο συμφώνησαν στις 17/12/2025 (προσωρινή συμφωνία) σε κανονισμό που θα επιτρέψει ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των ρητρών διασφάλισης σε περίπτωση που οι εισαγωγές από Mercosur προκαλέσουν ή απειλήσουν σοβαρή ζημία στην Ε.Ε.
Το κείμενο αυτό προβλέπει, μεταξύ άλλων:
- προσωρινή αναστολή δασμών σε προϊόντα όταν ισχύουν οι προϋποθέσεις,
- ενισχυμένη παρακολούθηση “ευαίσθητων προϊόντων” και
- γρήγορη έναρξη και ολοκλήρωση ερευνών σχετικά με τις επιπτώσεις (π.χ. 4 μήνες και έως 21 μέρες για προσωρινά μέτρα).
Για πλήρη ακριβή μεταγραφή (στα ελληνικά) των διατάξεων καθώς υιοθετηθούν τελικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, μπορείς να διαβάσεις και να κατεβάσεις το επίσημο κείμενο από EUR-Lex στη διεύθυνση:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/ALL/?uri=CELEX%3A52025PC0639
Εκεί θα βρεις ολόκληρο το κανονιστικό κείμενο στα ελληνικά, με κάθε άρθρο και παράγραφο ακριβώς όπως κατατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ψηφίστηκε από τα θεσμικά όργανα.
